Bu yıl Türk turizmi, özellikle küçük işletme sahibi esnaf açısından hiç de iç açıcı geçmedi. Bunun perde arkasında hem dünya ekonomisinin olumsuz koşulları hem de ülke ekonomisindeki yanlış para politikaları belirleyici oldu. Türkiye’de döviz üzerindeki baskı, görünürde fiyatları istikrarlı tutsa da gerçekte maliyetleri artırdı. Sonuç olarak “ucuz Türkiye” imajı kayboldu, rakip ülkeler karşısında elimiz zayıfladı. Eğer gelecek yılda da aynı para politikası devam ederse Türk turizmini daha da zor günler bekliyor.
Bu tabloyu en iyi özetleyenlerden biri, Bodrum ve Marmaris’te yıllarca turizmcilik yaptıktan sonra bugün Kos Adası’nda işletmecilik yapan Savaş Özel oldu. Özel’in değerlendirmesi, sadece bir gözlem değil; Türk turizmcilerine açık bir uyarı niteliğinde.
Kos’ta rakamlar ortada
35 bin nüfuslu Kos Adası’na eylül sonunda hâlâ günde 80-90 uçak iniyor. Her gün 10 feribot dolusu turist adaya taşınıyor. Otellerde doluluk yüzde 100’e yakın, restoranlarda masa bulmak imkânsız. Tekneler 150-200 turist ile her gün tura çıkıyor. Kos Havalimanı’nın 2024 yolcu sayısı 3 milyonu aşmış durumda. Küçücük bir ada için bu başarı, disiplinli sezon yönetiminin kanıtı.
Türkiye’nin güney kıyılarında ise tablo bambaşka. Bodrum ve Marmaris’te yaz ortasında bile doluluklar beklentilerin altında kaldı, eylülde sezon çoktan kapanmıştı.
“Aradığınız eski günler burada”
Savaş Özel mesajında Bodrum ve Marmaris’in 1980’ler ve 1990’lardaki turizm canlılığını hatırlatıyor ve ekliyor:
“Aradığınız eski günler burada. Ticaretin nabzı Kos’ta atıyor, para burada kazanılıyor.”
Gerçekten de Kos’ta esnaf deyim yerindeyse paraya para demiyor. Çünkü ada ekonomisi, kazancını büyük zincirlerde değil küçük işletmelerde topluyor.
Türkiye’de rakamlar büyüyor ama…
Resmî verilere göre Türkiye, 2025’in ilk yarısında 26,39 milyon turist ağırladı ve 25,6 milyar dolar gelir elde etti. 2024’te toplamda 52,6 milyon yabancı turist ülkemizi ziyaret etmişti. Rakamlar büyüyormuş gibi görünüyor ama bu gelir çoğunlukla ultra lüks otellerin kasasına giriyor. Küçük işletmelerin, restoranların, pansiyonların ve tekne sahiplerinin yüzü gülmüyor.
Kos’ta ise tam tersi: Turizm geliri en küçük esnafa kadar yayılıyor. Gerçek başarı da burada ölçülüyor. Çünkü turizm, yalnızca ultra lüks otellerin dolması değildir; esas başarı küçük işletmenin, pansiyon sahibinin, tekne turu yapanın kazandığı bir sistemdir.
Başımızı kuma gömmeyelim
Türkiye’nin turizm politikasını yeniden düşünme zamanı geldi. Kos örneği ortada: Doğru ulaşım politikası, uzun sezon planlaması, işletme disiplini ve esnafı ayakta tutan sistem sayesinde küçücük bir ada bile Ege’nin cazibe merkezi olabiliyor.
Biz hâlâ “sezon açıldı mı, kapandı mı?” tartışmalarıyla vakit kaybedersek kaybımız sadece turist değil; kıyı kasabalarımızın umudu olacak. Türk turizmi bugün bir kurtarıcıya ihtiyaç duyuyor.
Tandoğan Uysal
