Yukardaki fotoğraflarda Valencia’nın halini görüyoruz.
Bilim insanları, olanlarda iki olası bağlantı görüyor. Birincisi, daha sıcak havanın daha fazla yağmur toplayıp ve tutması ve daha sonra inanılmaz miktarda yağmur bırakması. Yani sıcak hava yükselmiş, normalin üzerindeki hava tabakasına kadar yükselmiş ve sonra birden bire Valencia’da 1 yıllık yağmuru 2 saatte yağdırdı deniliyor. Diğeri ise aşırı hava olaylarını ortaya çıkaran, hava sistemlerini dünyanın dört bir yanına taşıyan kara üzerindeki hava nehri olan jet akımındaki, yani jet stream, olası değişiklikler.
Ve sonra Akdeniz’in alışılmadık derecede yüksek sıcaklığı olduğunu da belirtiyorlar. Londra Brunel Üniversitesi Sel Riski ve Dayanıklılık Merkezi’nden Carola Koenig, Ağustos ortasında 28,47 santigrat derece (83,25 Fahrenheit derece) ile kayıtlardaki en sıcak yüzey sıcaklığına ulaştığını söyledi.
Aşırı hava olayı, İspanya’nın 2022 ve 2023’te uzun süreli kuraklıkla mücadele etmesinin ardından metdana geldi. Uzmanlar, kuraklık ve sel döngülerinin iklim değişikliğiyle birlikte arttığını söylüyor. Yani inanılmaz bir dengesizlik yaşanıyor atmosferde.
Evet, Akdeniz bundan sonra tehlike altında olacaktır. Önce güney Fransa ve hemen sonra Valencia felaketleri ardından Akdeniz ülkelerinin meteoroloji müdürlükleri daha da dikkatli olup, micro climat diyebileceğim, lokal Cb oluşumlarına, aniden basınç düşüşlerine, çok sıcak hava mevcutken aniden soğuk havanın belirlenebileceğini göz önüne alarak bu anormallikleri derhal bulmaları lazım.
Kısaca şöyle yazayım.
Bu gibi aşırı yağmurlar, sel baskınları, soğuk hava Akdeniz’in üzerindeki sıcak, nemli havayla karşılaştığında meydana gelir, sıcak hava hızla yükselerek hızla geniş yağmur bulutları oluşturur. Bu su yüklü bulutlar aynı alan üzerinde saatlerce kalabilir ve yıkıcı potansiyellerini artırabilir.
Buna DANA fenomeni deniliyor, lakin küresel ısınma sebebiyle bu olay aşırı derecede tehlikeli olmaya başladı.
BBC Çevre Muhabiri Matt McGrath’e konuşan Imperial College London’dan iklim bilimci Dr. Friederike Otto, “Hiç şüphe yok; bu yoğun yağışlar iklim değişikliği tarafından güçlendirildi” diyor ve ekliyor:
“Fosil yakıt kaynaklı ısınmadaki her derece artışı ile atmosfer daha fazla nem tutabiliyor ve bu da daha yoğun yağış patlamalarına yol açıyor.”
Araştırmacılar, iklim değişikliğinin bu bulutların taşıdığı yağmur miktarını doğrudan etkilediği kanısında.
Buna göre her bir derecelik ısınmada bulutların taşıdığı yağış miktarı % 7 oranında artıyor.
Yağmur şiddetle yağdığında da, toprak bu kadar fazla suyu emebilecek durumda olmuyor.
Leeds Üniversitesi’nden Prof. Mark Smith, daha sıcak yazların toprağı kuruttuğunu, bunun da su emme kapasitesini azalttığını vurguluyor.
Aynı zamanda daha sıcak bir iklimde fırtınaların hareketinin yavaşlayıp yavaşlamadığı da araştırılıyor; çünkü bu durum da yağış miktarını artırabilir.
Eylül ayında Akdeniz’deki yüksek sıcaklıkların etkisiyle daha da güçlenen Boris Fırtınası, Orta Avrupa’daki birçok ülkeye ölüm ve yıkım getirmişti.
BBC haberine göre, İspanya’da ise uyarıların geç yapıldığına dair çok sayıda eleştiri yöneltildi.
Ancak meteorologlar, hızla hareket eden, yoğun gök gürültülü fırtınaların yolunu tahmin etmenin çok zor olduğunu söylüyor.
Oxford Üniversitesi’nden Dr. Linda Speight, “Uyarılar, insanlara selden önce yüksek yerlere çıkmaları ve kendilerini güvene almaları için hayat kurtarıcı olabilir. Ancak İspanya’da da gördüğümüz gibi, yoğun gök gürültülü fırtınalar için önceden uyarıda bulunmak inanılmaz derecede zor, çünkü en şiddetli yağışın tam yeri genellikle önceden bilinemiyor” açıklamasını yaptı ve ekledi:
“Meteorologlar ve bilim insanları, bu zorluğa yenilikçi çözümler bulmak için çok çalışıyor, ancak bu kolay çözülecek bir sorun değil.”
İspanya’daki sel felaketinin öne çıkardığı sorunlardan biri de modern altyapının aşırı sel olaylarıyla başa çıkamaması.
Bazı araştırmacıların belirttiği gibi, yollar, köprüler ve caddeler şu anki iklime göre değil, geçen yüzyılın iklimine göre inşa edilmiş durumda.
Tabiata karşı insanoğlunun gücü yetmez.
Meteoroloji sabah saat 07.00 sularında aniden oluşabilecek bir yoğun yağmuru kestirmiş ve derhal durumu yerel yönetime ve merkeze bildirmiş. Ancak herhalde bu haber pek ciddiye alınmamış ki ancak saat 08.00 sularında halka bildirilmiş, ama BBC de konuşan bir genç bildirdiklerinde zaten sel suları caddeleri basmıştı, arabalarında ve sokakta mahsur kalan insanlar inanılmaz çığlıklar atmaya başlamışlardı, dedi. Valenica da hayat durmuştu. Ne elektrik, ne su, herşey kesilmişti. 1 yılda düşmesi gereken yağmur miktarı birkaç saatte düşmüştü.
