Bir adım… sonra bir diğeri. Bedenin hareketiyle başlayan bir ritim, ruhun yankısıyla tamamlanır. Dans, insanın varoluşunu dışa vurduğu en eski dillerden biridir.
Pablo Picasso’nun ‘’The Three Dancers’’ tablosuna baktığımızda, yalnızca üç figür değil; insanın iç dünyasındaki üç ayrı duyguyu görürüz. Teslimiyetin, arzunun ve özgürlüğün dansıdır bu. Bedenler birbiriyle çarpışır, renkler iç içe geçer; hareketin içinde hem çatışma hem uyum vardır. Tıpkı insan ruhu gibi; bir yandan kendini bırakmak ister, bir yandan kontrol etmek. Picasso’nun dans eden figürleri, ruhun görünmez bir fırtınasını resmeder. Beden konuşur, ruh yanıt verir ve o anda, dans başlar.
Müziğe kulak verdiğimizde, Dmitri Shostakovich’in ‘’The Second Waltz’’’ı bu içsel dalgalanmayı hatırlatır. Melodi bir an neşeyle yükselir, sonra bir hüzünle ağırlaşır. Tıpkı insanın içinde taşıdığı karmaşık duygular gibi: bir adım ileri, bir adım geri. Bu vals, hem yaşamanın hafifliğini hem de varoluşun ağırlığını taşır. Her ölçüsünde ruhun farklı bir sesi yankılanır; bazen umutla, bazen kederle. Shostakovich, müzikle bize şunu söyler: hayat bir dans gibidir, bazen ritmi biz belirleriz, bazen ritim bizi sürükler.
Psikolojide dans, yalnızca estetik bir hareket değil, bir beden-zihin bütünlüğü olarak görülür. Carl Jung, hareketin bilinçdışını açığa çıkaran bir dil olduğunu söyler. Marian Chace ise dansı terapiye dönüştürerek insanın bedeninde saklı duygulara ulaşmanın yollarını açar. İnsan dans ederken bastırılmış duygularını fark etmeden dönüştürür; çünkü her hareket, bir içsel hafızayı uyandırır. Ritmin içinde kaybolmak, aynı zamanda kendini bulmaktır. Dans, ruhun suskun yanını konuşmaya davet eder; insan, kendi bedeninin tanığı olur. İnsanın kendini aşma biçimidir; bedeniyle dünyayı, ruhuyla anlamı yeniden kurar. Belki de hayat, yalnızca attığımız adımlarda değil, adımlar arasındaki sessizlikte anlam bulur.
Çünkü dans, kelimelerin bittiği yerde ruhun konuşmaya başladığı andır.
Sözlerimi dansın yaşamla bir olduğu fikrini en güzel diler getiren Marttha Graham’ın cümlesiyle tamamlamak isterim.
“Dans, ruhun gizli dilidir.”
Bu hafta, ritmin içinde kendimizi bulmaya çalıştık. Gelecek hafta, bu ritmin sustuğu yerde umutsuzluk ve umudun iç içe geçtiği o derin insani deneyime dokunacağız.
Çünkü belki de umut, dansın durduğu yerde bile devam eden görünmez bir harekettir.
Sevginin ve sanatın ışığında kalın,
Psikolog/ Sanatçı
Zülal Ezgi Onat
