Zülal Ezgi Onat nerede yaşıyor?

Vincent van Gogh’un Ayçiçekleri tablosuna her baktığımda aynı ayrıntı dikkatimi çeker. İlk bakışta parlak sarıları, güneşi çağrıştıran sıcaklığı ve yaşam dolu renkleri görürüz. Oysa biraz daha yakından bakınca vazodaki her çiçeğin aynı olmadığını fark ederiz. Kimisi dimdik ayaktadır, kimisi başını eğmiştir; kimi yeni açmıştır, kimi ise solmaya başlamıştır. Van Gogh...

Bu yazıya başlarken aklıma gelen ilk görüntü, The Promenade (Gezinti) oldu. Marc Chagall’ın eşi Bella Rosenfeld ile ilişkisini anlattığı bu tabloda, Chagall yere basarken Bella neredeyse gökyüzüne doğru süzülür. Ressam onun elini tutar; ama aşağı çekmez. Tam tersine, onun havalanmasına eşlik eder. Bella’nın anılarında anlattığı gibi, ilişkilerinin ilk döneminde yaşadıkları...

Bu yazıya başlarken aklıma gelen ilk görüntü, The Kiss oldu. Altın tonların içinde birbirine sarılan iki figür… İlk bakışta tam bir bütünlük, tam bir yakınlık hissi verir. Ama biraz daha dikkatle bakıldığında, bu temasın içinde ince bir gerilim de hissedilir. Figürler birbirine temas ederken aynı zamanda kendi sınırlarını da taşır....

Geçtiğimiz hafta belirsizliği konuştuk. Bilinmeyenle kalabilmenin ne kadar zor ama aynı zamanda ne kadar insani bir deneyim olduğuna baktık. Bu hafta ise belirsizliğin kendisinden çok, onun karşısında verdiğimiz otomatik tepkilere yakından bakmak istiyorum. Çünkü çoğu zaman bizi yoran şey belirsizliğin kendisi değil; ona verdiğimiz tepkilerdir. Bu yazıyı düşünürken aklıma gelen...

Bazı sözler yüksek sesle söylenmez. Kimi zaman bir bakışın ucunda asılı kalır, kimi zaman bedende bir gerilim olarak yerleşir, kimi zaman da tam söylenecekken yarım kalır. Bu yazıya başlarken aklıma gelen ilk görüntü, René Magritte’in The Lovers tablosu oldu. Yüzleri beyaz bir bezle örtülü iki âşık, birbirlerine yaklaşırken aslında görünmez...

Yeni yılın eşiğinde, denizin köpükleri arasından bir kabukla kıyıya varan Venüs’ün doğumunu anlatan bir sahneyle başlamak istedim: Sandro Botticelli’nin Venüs’ün Doğuşu. İlk bakışta bir tanrıçanın gelişi gibi görünen bu sahne, dikkatle bakıldığında bir zaferden çok bir geçiş anını anlatır. Venüs, deniz kabuğundan çıkarken yalnızca güzelliğiyle değil; korunmasızlığı, çıplaklığı ve savunmasızlığıyla...

Caravaggio’nun Narciso tablosunda, genç bir adam kendi yansımasına bakarken resmedilir. İlk fark ettiğim şey yalnızlık değildir; kendine gömülmüş bir arayıştır. O suya yalnızca hayranlıkla eğilmez; aynı zamanda orada bir gerçekle karşılaşır: Kendi sureti, kendi sessizliği, kendi yalnızlığı… Burada asıl mesele, Narciso’nun neye baktığı değil ne kadar görüldüğüdür. Çünkü insan kendini...

Antakya’nın topraklarından çıkarılan, M.S. 2. yüzyıla tarihlenen “Okeanos ve Tethys Mozaiği”, bir Roma villasının havuz tabanında yüzyıllar boyunca saklı kalmış iki kadim figürü bize yeniden gösterir. Okeanos, akışın ve başlangıcın ilkesi; Tethys ise yaşamı düzenleyen, besleyen ve biçimlendiren güçtür. Mozaikte yüz yüze duran bu iki figür, mitolojinin ötesine taşan bir...

Picasso’nun Guernica tablosuna baktığımızda, ilk bakışta kaos görürüz. Yüzler çarpılmış, bedenler parçalanmış, nefes yarılmış gibidir. Ama resmin tam ortasında, elinde küçük bir kandil tutan o figür… İşte tam orada, bir ihtimal kadar ince, bir direniş kadar ısrarlı bir özgürlük ışığı yanar. Picasso bize şunu söyler: Özgürlük, her şeyin kontrolümüzde olduğu...

Karanlık bazen yalnızca geceyi değil, içimizde dönüp duran fırtınaları da gösterir. Van Gogh’un Yıldızlı Gece tablosuna baktığımızda, gökyüzünün kıvrımlarında hem çılgın bir fırtınanın hem de sarsılmaz bir umudun izlerini görürüz. Gecenin koyu mavisi varoluşun ağırlığını taşır; ama yıldızların ışığı bu karanlığa teslim olmaz. Her çizgide hem acı hem direnç vardır;...

Bir adım… sonra bir diğeri. Bedenin hareketiyle başlayan bir ritim, ruhun yankısıyla tamamlanır. Dans, insanın varoluşunu dışa vurduğu en eski dillerden biridir. Pablo Picasso’nun ‘’The Three Dancers’’ tablosuna baktığımızda, yalnızca üç figür değil; insanın iç dünyasındaki üç ayrı duyguyu görürüz. Teslimiyetin, arzunun ve özgürlüğün dansıdır bu. Bedenler birbiriyle çarpışır, renkler...

Pieter Bruegel’in ünlü “Çocuk Oyunları” (Children’s Games, 1560) tablosuna bakınca, bir kentin sokaklarını dolduran yüzlerce çocuğun oyunlarına tanık oluruz. Saklambaçtan ip atlamaya, kukla oyunlarından taş yuvarlamaya kadar onlarca farklı oyun, tek bir tuvalde hayat bulur. Bruegel bize çocukluğun evrensel bir dili olduğunu gösterir: Oyun, çocuk için yalnızca vakit geçirmek değil,...

Edvard Munch’un Çığlık tablosunda, insanın içsel yalnızlığı çarpıcı bir biçimde yüzümüze çarpar. Figür, kalabalığın içinde bile derin bir yabancılaşma yaşar; gökyüzündeki çığlık, aslında içsel bir yankıdır. Bu tablo bize yalnızlığın kaçınılmazlığını hatırlatırken, aynı zamanda onun dönüştürücü potansiyeline de işaret eder. Çünkü bu duygu, tanındığında ve yaşandığında, bir yaratımın tohumu haline...

Zamanı düşündüğümde zihnimde ilk beliren imgelerden biri Salvador Dalí’nin ünlü tablosu Belleğin Azmi olur. Katı, değişmez sandığımız zaman, Dalí’nin tuvalinde erir, yumuşar, kıvrılır, hatta yere doğru akarak formunu kaybeder. Bu görüntü bize zamanı mekanik bir ölçü değil, esneyen ve biçim değiştiren bir deneyim olarak düşündürür. Zaman bazen ağırlaşır; bir dakikanın...

Bugün yolculuğumuza Arvo Pärt’ın Spiegel im Spiegel adlı bestesi eşlik ediyor. Yazarken kelimelere notaların da katılması, benim için bu yolculuğu daha anlamlı kılıyor. Sizler de eseri dinlemeye başladıysanız, birlikte devam edelim. Piyanonun sade tekrarları ile kemanın uzun çizgileri, bir cam yüzeyindeki yansımaları çağrıştırıyor. Dinledikçe içimde tarifsiz bir duygu uyanıyor. Kırılganlığımın...

Eve Dönmek mi, Kendine Dönmek mi? Tatilin ardından herkes evine dönerken zihnimde bir tablo beliriyor: Caspar David Friedrich’in “Deniz Kıyısında Keşiş” adlı resmi. Ufka bakarak tek başına duran bir insan figürü ve geri kalan sonsuz boşluk… Bu tablo, yolculuğun sonunda eve dönmenin aslında içsel bir yalnızlıkla yüzleşmek anlamına geldiğini hatırlatıyor....